Pierwsze normy żywieniowe zostały opracowane przez Amerykański Departament Rolnictwa dokładnie sto lat temu, w 1916 roku i nie zmieniały się aż do czasu 2-giej Wojny Światowej. Impulsem do spisania norm żywieniowych była potrzeba wprowadzenia standardów zdrowego żywienia po wprowadzeniu reglamentacji na towary w czasie wojny. Od tamtej pory co kilkanaście lat, w miarę jak zmieniała się wiedza na temat wpływu tego co jemy na nasze zdrowie, zmieniały się także zalecania żywieniowe.

Jednocześnie ogłaszane są zalecenia żywieniowe regionalne, krajowe, dostosowane do warunków lokalnych, lokalnej diety, stanu zdrowia, długości życia, chorób cywilizacyjnych konkretnych społeczności.
To dlatego zalecenia amerykańskie, dotyczące społeczeństwa ludzi otyłych będą różniły się od zaleceń norweskich kierowanych do ludzi żyjących w zimnym klimacie Europy Północnej i mających kompletnie inne zapotrzebowania energetyczne i nawyki żywieniowe.
Z tego samego powodu zaczęły powstawać piramidy żywieniowe dla diet eliminacyjnych. Dieta bezglutenowa, dla diabetyków, wegetariańska czy wegańska wymagają nieco innych zaleceń. I one także pojawiają się w piramidach żywieniowych.
Ale zacznijmy od początku.

BASIC SEVEN czyli siedem podstawowych grup produktów zapewniających zdrowie w latach 1916-1940
1. Zielone i żółte warzywa spożywane na surowo, gotowane, mrożone lub w puszkach
2. Pomarańcze, pomidory, grejpfruty i zielone sałaty
3. Ziemniaki i inne warzywa i owoce jedzone na surowo, suszone, gotowane, mrożone lub w puszkach.
4. Mleko i produkty mleczne – płynne, suszone, sery
5. Mięso, drób, ryby, jaja, suszona fasola, groszek, orzechy, masło orzechowe
6. Chleb, mąka, zboża
7. Masło i margaryna


BASIC FOUR czyli podstawowa czwórka, ważna w latach 1956-1992.
1. Owoce i warzywa – przede wszystkim zawierające wit. C i A oraz błonnik. Ciemnozielone i ciemnożółte należy jeść codziennie.
2. Mleko – jako źródło wapnia, fosforu, białka, ryboflawin oraz witamin z grup A i D. W tym czasie dla wygody wskazywano, że lody i tłuste żółte sery świetnie zastępują mleko.
3. Mięso - doskonale jako źródło białka, żelaza i witamin grupy B. Ta grupa zawierała także drób, ryby, jaja, fasolę, groszek i masło orzechowe
4. Zboża i pieczywo – pełnoziarniste idealne jako dostarczyciel żelaza, witamin, węglowodanów i witamin grupy B, także białka i błonnika. W skład tej grupy wchodziły zboża, pieczywo, mąka kukurydziana, makaron, ryż.



Pierwsza PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA obowiązująca w latach 1992 -2005
Piramida to graficzne przedstawienie, dziennych porcji pokarmowych. Wykorzystanie kształtu piramidy pozwoliło zwizualizować proporcje poszczególnych pokarmów w diecie.
1. Węglowodany złożone, wytworzone ze zboża. (mąki razowe bogate w błonnik, ciemny ryż, kasze, makarony pełnoziarniste.
2. Warzywa i owoce – przy czym należy jeść więcej warzyw niż owoców.
3. Przetwory mleczne bogate w wapń i białko
4. Ryby, mięso i nasiona roślin strączkowych (białko)
5. Tłuszcze (oleje roślinne, miękkie margaryny, oliwa z oliwek, orzechy.


PIRAMIDA WILLETA 2001- 2011: codzienne ćwiczenia, kontrola wagi i dieta wegańska
Podstawą tej diety oprócz ćwiczeń fizycznych i kontroli wagi była dieta wegańska. Willet przedstawił w 1991 roku Cztery Nowe Grupy Pokarmowe – zboża, rośliny strączkowe, warzywa i owoce.
Ta dieta zalecała ograniczenie spożycie masła, czerwonego mięsa, serów i mleka. Polecała spożywanie wielonienasyconych tłuszczy, których źródłem są ryby, owoce morza, oleje roślinne, jak oliwa, soja, kukurydza, czy słonecznik i orzechy.
Pomimo, że Willet zwrócił uwagę na dietę wegańską, głosił, że diety wegańskie i wegetariańskie oparte wyłącznie na pokarmach roślinnych są niekorzystne dla dzieci i młodzieży.
Model żywienia Willeta wskazywał produkty, które należy ograniczać jak węglowodany złożone, w których, następuje szybka przemiana w glukozę (ziemniaki, białe pieczywo) czy tłuszcze nasycone (masło, mleko, ser, tłuste mięso).


MY PYRAMID czyli kroki do poprawy twojego zdrowia w latach 2005 – 2011
W tej piramidzie Także zwrócono uwagę na aktywność fizyczną jako element zdrowego stylu życia, a także potrzebę obniżania spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych oraz niewystarczający poziom w codziennej diecie witamin, błonnika i składników mineralnych.
Hasłem przewodnim piramidy było „Steps to a healtier you” (kroki do poprawy twojego zdrowia).


MY PLATE - pamiętaj, że połowę Twojego talerza powinny zajmować owoce i warzywa czyli zalecenia żywieniowe 2011
W 2011 zastosowano w USA zupełnie nowe ujęcie graficzne zaleceń żywieniowych. Z poprzednich pozostał jedynie przedrostek „my”. Piramida zamieniła się w talerz i przedstawiała to, co powinno się znaleźć na talerzu:
30% produktów pełnoziarnistych
30% warzyw
20% białka
20% owoców
Obok talerza nalazł się mniejszy krąg mieszczący produkty mleczne. Ale uwaga, wyłącznie niskotłuszczowe lub beztłuszczowe!


NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA I AKTYWNOŚCaI FIZYCZNEJ - 10 zasad zdrowego żywienia na dobry początek 2016 roku.
Po kilku latach Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) a za nią Instytut Żywności i Żywienia ogłosimy nowe zalecenia żywieniowe. W podstawie są owoce i warzywa. Powinny stanowić połowę każdego posiłku w proporcji ¾ warzyw, ¼ owoców. Kolejny poziom to węglowodany, a wśród nich kasze i produkty pełnoziarniste.
Nabiał– źródło wapnia i białka – powinien być odtłuszczony i dobrze jeśli jest spożywany w postaci sfermentowanej, zawierającej żywe kultury bakterii, jako jogurty, kefiry i zsiadłe mleko.
Mięso, a najlepiej ryby i jaja powinny stanowić jedynie dodatek do warzyw (nie odwrotnie). Ważne, żeby nie spożywać go częściej niż 3-4 razy w tygodniu. W żadnym wypadku nie należy jeść mięsa codziennie i to na każdy posiłek.
Tłuszcze znajdują się na szczycie piramidy i to jedynie w postaci olejów roślinnych, orzechów i nasion.
Nowością w obecnych zaleceniach jest bardzo wyraźnie zaakcentowane miejsce aktywność fizycznej w zdrowym stylu życia. Ruch stał się podstawą piramidy. 30-40 minut dziennie najlepiej biegania, jazdy na rowerze, pływania czy choćby chodzenia po schodach.
Potem już tylko ogranicz sól, pij 1,5 l wody dziennie i żyj zdrowo!


PIRAMIDA DLA WEGAN czyli co jeść jeśli się nie je mięsa i nabiału?
Dietetyk, Mgr Małgorzata Desmont z inspiracji wegańskiej restauracji z Gdańska Avocado i w grafice Anny Kallas, stworzyła piramidę żywieniową dla wegan.
Osobne miejsce zajmuje na niej poziom nasion strączkowych oraz wzbogacone w wapń zamienniki nabiału (mleka sojowe, migdałowe, ryżowe) a także orzechy i pestki oraz algi i suplementacja witamin B12 i D. (witaminy i suplementy dostępne na pureveg.pl


I BY ZDROWYM BYĆ
Świat się zmienia, zmieniają się choroby cywilizacyjne, całe społeczeństwa tyją już od kołyski, reklamy niezdrowych produktów od dziecka rozbudzają i utrwalają w nas złe nawyki żywieniowe.
A mimo wszystko jesteśmy zdrowsi, żyjemy dłużej, pędzimy za modą na bieganie, fitness, jeździmy na rowerach i stajemy się wegetarianami. Jemy coraz bardziej zdrowo, pijemy dużo wody i nie solimy potraw.
I o to chodzi. Żeby zdrowym być.